Bertso doinutegia Sarrera Dorronsororen hitzaurrea
Bertso doinuak euskal musika popularraren barnean

Bertso doinuak euskal musika popularraren barnean

Dudarik gabe esan genezake, salbuespenak salbuespen, bertso doinu oro sartzen dela bete betean euskal herri musikaren baratzean baina alderantziz berdin esan al genezake ? Musika popular oro bertso doinu dela esatea ez al da gehiegi ? Egia da gure koplari bertsolariek neurri txiki eta haundiko edozein doinu dela ere beren lanerako erabilgarritzat jotzen dutela gaur egun, doinugintzan murgiltzen ari diren heinean. Eta berdin esan genezake irizpide hori logikaz luzatu ezkero, koplen neurrikoetaz eta klasikoetaz ere.

Bertsolaria behin bere esaldiak molde jakinetara neurtzen dituen heinean, dela 7/6, 10/8 edota 8/7 dela ere berdin zaio alde honetatik sail horietako edozein doinutan kantatzea. Egia da baita ere historian zehar bertsolariek neurrian nahasi eta zaila den edozein moldetako doinu hartu dutela bertsogintza idatzirako gehienbat. Ikusi besterik ez daukagu Bilintxen Joana Bixenta Olaberena edo Xenpelarren Frantsesaren ideak, edo Basarrik Iduzki denean aukeratu zituzten kasuak adibidez. Eta ez idazteko soilik; Euzkitzek esate baterako bapatean ere erabili ohi du Joana Bixenta Olaberena. Era honetan, bertsolariak bere eginkizunerako egoki derizkion edozein doinu har dezakela aitortu ezkero, esan genezake edozein doinu izan daitekela potentzialki bederen bertso doinu. Edonola ere, muturretara joanda, Etxahun Iruriren Agur Zuberoa izeneko doinuaren antzekoek neurri errima aldetik dituzten zailtasunengatik etabar ez da erreza bertso doinutzat hartzea.

Neurri moldetik bakarrik begiratuta ari baldin banaiz ere, mugak kentzen eta gehiegi zabaltzen ari naizela esango du agian irakurleak, baina, dena dela, euskal musikaren kantutegi tradizionalak aztertzen baditu batek, harriturik gelditzen da ikustean zenbateraino agertzen diren gure bertsolari anonimoen lanak doinu horien jazkeran, zenbait jasotzailek batzutan bertso arruntegia omen zela eta poesia ustez kultoagoaz trukatu baldin badu ere. Gure herri musika eta bertsolarien iharduna historian zehar zenbateraino elkartuak ibili diren konturatzea benetako aurkikuntza izan zen niretzat, bertso doinuen ikuspegia asko zabaltzen delarik. Euskal musika gainera zeharo silabikoa da, hau da, melodia hizkiz hizki doa xume xume inongo melisma edo hornidurarik gabe, hau da, bertsogintzarako apraposa da goitik beheraino, sortu ere horretarakoxe sortu baita askotan.

Neurriaren araberako sailkapena Doinu sortzaileak