Donosti'ko Altza parteko Ubegi baserrian jaio nintzan, 1934. urtean. Baiña nere jaiotetxea, Loiola eta Martutene auzoetatik gerturago dago Altza'tik baiño, Ametzagaiña mendixkaren ego aldeko bizkarrean ain zuzen. Ezkondu ez geroztik, ordea, Loiola auzoan bizi naiz, emaztea eta seme‑alabarekin. Ezbear bat izan nuelako medio, gaur egun pensionista banaiz ere, zurgin edo arotza zan nere ogibidea.
Bertsotarako zaletasuna aurrekoengandik datorkit. Aitona zana, amaren aita, bertso zaar ugari zekiena zan eta noiznai kantari asten zan oietakoa, naiz bera bertsolaria ez izan. Ama zanari ere oso atsegin zitzaizkion.
Aitari berriz, etorkiña, Goierriko Gaintza'koa‑ zer esanik ez. Oraindik ere, bere ia 87 urterekin, konta eziñak dira dakizkian bertso zaarrak. Baiña aitona zanak Bilintx, Xenpelar, Txirrita eta abarrenak kantatzen zituan bezela, aitak, Pernando Amezketarrarenak ditu, batipat, gogozkoenak.
Orrek ez du esan nai aurrena aipatutakoenak eta beste askoren bertsoak ere ez dakizkienik. Bear ba'da, eta arrazoizkoa da, Goierrin bizi izan zan arte, Pernando'renak ikasteko aukera geiago izango zuan, eta gero, Donosti'ra etorri zanean, inguruko bertsolarienak ikasi.
Orretaz aparte, aita, batpatean ere zerbait moldatzen dana izanik, gure etxean etzan bertso‑giro faltik. Batez ere jaiegun berezi eta famili edo lagun arteko bazkari eta billeretan, bankete aundirik ez ba'zan ere, bertsorik etzan faltako. Ni berriz, mutilkoskorretan, gustora egoten nintzan entzuten; pozik kantatuko nukenean ere bai askotan, baiña gauza ez. Beraz, arritzekoa ere ez eta, zaletasuna piztua zan nigan ordurako.
Aitak, ortaz oarturik, paperean idazten zizkidan bertso zaarrak, gero, denbora nuanean, ikas nitzan. Eta egia esan, bestetarako ez dakit baiña, artarako artzen nuan denbora. Ikasi ere bai azkar eta ondo, baiña, au desgrazia...! oso kantari txarra izan eta iñoren aurrean kantatzeko abildaderik ez. Lotsatu egiten. Ala ta guztiz, leen esan bezela, egun berezietan aitarekin biltzen geranean, ez du izaten, bata bestearen anparoan, zerbait kantatu arteko onik.
Gero, ‑edadearen kontuak‑, aurpegian bizarra irteten asten zaigunean, bidezko dan bezela, askotan, beste pentsamentu batzuk egiten dira buruaren jabe eta bertsoentzat leku gutxi. Neri ori gertatu zitzaidan beintzat: leengo bertso‑egarri edo arra erabat il ez bazitzaidan ere, lozorroan gelditu.
Soldadutza garaian alabaiña, ‑Afrika'n ain zuzen‑, nola‑ala bertsoak idazten asi nintzan. Nola‑ala diot, izan ere, euskeraz idazten kasik ez bait nekien; tristea dan arren, etxera ere erderaz idazten nuan‑eta. Baiña koarteleko gora‑beerak eta batez ere, diru premian nengoela adieraziz, tarteka bertsoren bat edo beste bidaltzen nuan etxera. Orrek ilusioa egiten zien, nonbait, gurasoei eta dirua bereala bidaltzen zidaten.
Ura ere pasatu zan, soldadutza alegia, eta andik aurrera bazan aurreragoko lanik; bizimodua bideratzeko, lana gogor egiñaz, sos batzuk aurreratu bearra, motoa ere nai, gero etxebizitza zala, ezkontzeko asmoak zirala eta abar. Bazan, bai, orduan ere galtzak bete lan! Eta jakiña, aldi batean bertso kontuei jaramon geiegirik ez. Ezkondu, berriz, Antiguo auzoko neska jator batekin ezkondu nintzan eta ez ain gazterik, ordurako ogeitamar urte banituan ‑eta.
Ezkondu eta andik iru urtera, ordea, alabearrez, 1967. urtean, ezbear gogor bat izan nuala medio bajan luzaroan egon bearra gertatu zitzaidalako, orduan ekin nion, berriro, bertso idazteari eta, bide batez, euskera lantzeari. Ez leenago bezela eta gutxiagorik ere baiña, lanerako moduan jarri nintzanean, urte batzutan aritu nintzan. Azkenean, ordea, ofizioa utzi bearrean gertatu.
Gero, euskera zerbait menderatzera iritxi nintzanean, erakusten aritu nintzan aldi batean. Irratian ere, asko ez, baiña zerbait ibilia naiz. Gaur egun, zazpi bat urte bai asirik, DIARIO VASCO egunkarian idazten det, tarteka, kolaboratzalle bezela. Bertsolariei gaiak jartzen ere aritzen naiz tarteka.
Orrela beraz, esan daiteke, ezbearra izan ezkeroztik, gutxi‑asko, ez diodala utzi bertsoak idazteari. Eta etxeko giroak sortu arazi zidan zaletasunari esker ezezik, «Basarri» aundiak eta Aita Zabalak, bertsolaritza munduan langille asper‑eziñak, badute zer ikusirik. Aseran asko lagundu eta animatu bait ninduten. Zaurituta nengoela Joxe Miel Maiz'ek 1968. urtean Lasarte'ko nazioarteko lasterketa irabazi zuanean jarri nizkion bertsoak, «Basarri'ri» bidalita, egunkarian argitaratu zituanean, etzidan poz txikia eman. Danen bearrean nintzan une artan eta izugarri animatu ninduan. Orduan, batpatean kantatzeko gai ez banintzan ere, idatziz bederen, zerbait egin nezakeala konturatu nintzan.
Bertsolaritzaz aparte, baditut beste zenbait gauza ere oso gogozkoak; besteak‑beste adibidez: nere jatorria gogoan izanik, baserri‑giroa, euskera, mendia, pelota, futbola, bonsai‑gintza ‑au oso berria oraindik‑ eta abar. Aukeraketa bat eginda, noski, baiña orren lekuko dira ondoren datozen bertso saillak. Broma edo umore‑girokorik ere aurki daiteke.
Joxe Aierbe