|
Bat-bateko
bertsoak idatziz emateko irizpideak
KOKAPEN
IRIZPIDEAK
Saioa noiz
eta non izan den eta partaideak zein izan diren argitzeko nahiz bertso
sortaren inguruko zenbait argibide emateko dira kokapen irizpideak.
1.- Bertsolarien
izen-deiturak:
1.1.- Bertsolaria
lehenengo deitura eta izenaren lehen hizkiarekin izendatuko da.
Adibidez: A.M. Peñagarikano, S. Colina, J. Maia, J.M. Irazu,
U. Iturriaga, A. Mendiluze, M. Mendizabal...
1.2.- Deitura
eta izenean lehen hizki bera duten bertsolariak egonez gero, izenaren
inizialari bigarren hizkia gehituko zaio. Lehentasuna, lehendik plazan
dagoenari emango zaio: bertsolari bat bestea baino askoz berriagoa bada,
lehenengoaren izenari hizki bakarrarekin eutsiko zaio, eta bigarrena
izango da bi hizki eramango dituena. Adibidez: J. Agirre (<Joxe Agirre),
Jn. Agirre (<Jon Agirre), Js. Agirre (<Joseba Agirre). Garai beretsukoak
badira bi bertsolariak, biei jarriko zaizkie lehen bi hizkiak. Adibidez:
As. Otamendi, An. Otamendi.
1.3.- Ezizena
izena baino ezagunagoa den kasuan ezizena erabiliko da. Adibidez:
Mañukorta, Txiplas, Loidisaletxe II...
1.4.- Dena
den, gomendagarria da argitalpenaren amaieran aurkibide bat gehitzea.
Aurkibide honek, ezizen eta inizialak bertsolari bakoitzaren izen-deitura
osoekin nahiz beharrezko irizten diren gainontzeko datuekin lotuko ditu.
Bestalde,
Bertsozale Elkartea bertsolari, gai-jartzaile eta gainontzeko eragileen
autoritate-zerrenda osatzen ari da. Lana amaitzean jarriko da edonork
eskuratzeko moduan.
2.- Bertso sorta kokatu egin behar da. Transkribatutako bertsoak
bere kontestuan ulertu ahal izateko gomendagarria da ondorengo informazioa
ematea: lekua / garaia / gai-emailea (aurkezlea, gai-jartzailea) / gaia
/ neurria / doinua / bertsoak.
2.1.-
Lekua:
Herria, Euskaltzaindiaren izendegi ofizialean onartutako moduan
idatziko da. Adibidez: Oiartzun, Durango, Gasteiz, Lesaka, Markina-
Xemein...
Auzoa
denean, herriaren izena lehenengo, eta jarraian, parentesi artean auzoa
adieraziko da. Adibidez: Bilbo (Santutxu), Ataun (Aia), Mutiloa (Lierni),
Azpeitia (Landeta)...
2.2.-
Data:
Eguna:
uuuu-hh-ee. Adibidez: 2002-10-26
Grabazio
zahar batzuetan ez da erraza data zehazten. Horrelakoetan ahalik
eta gehien hurbiltzen saiatuko gara. Bertsoak entzuteak infor-
mazio asko ematen du: San Juan jaiak direla, halako langileak greban
daudela, urte sasoia...
Adibidez:
1966ko San Pedro jaiak, 1977ko udaberria...
2.3.-
Gaia letra biribilez idatziko da, eta irizpideetan adierazi bezala
(ikus 0 puntua). Adibidez:
Gaia:
Espetxean jaio eta hazi den haurra dugu Jon. Murua haren ama. Mundua
ulertzeko zailtasunak ditu semeak eta amari galdezka hasi
zaio.
2.4.-
Neurria letra biribilez idatziko da. Zenbait estrofen izena aski
finkatua badago ere, beste zenbait izendatzeko eredu bat baino gehiago
erabiltzen dira. Finkatzen direnean, irizpide hauetan txertatuko dugu
zerrenda osoa.
2.5.-
Doinua letra etzanez idatziko da eta Bertso Doinutegian
izendatutako moduan. Doinua beste izen batekin ezagunagoa denean, lehena
eta bigarrena jarriko dira. Adibidez: Aranora joan ziran I / Sastarretik
hasita.
3.- Saioko
aurkezlea, gai-emailea eta gai-jartzailea bereizi egingo dira. Aurkezleak,
bertso ekitaldi bat inguratzen duten xehetasunen berri ematen du; gai-emaileak,
bertsolariei saioan gaiak ematen dizkie; eta gai-jartzaileak, saioaren
aurretik gaiak jarri, prestatzen ditu. Funtzio ezberdinak pertsona ezberdinek
betetzen badituzte, hala adieraziko da. Bestela, lan denak pertsona berak
egin dituela ulertuko da, hau da, gai-emaileak. Guztiak letra biribilez
idatziko dira. Adibidez:
Aurkezlea:
Mikel Taberna
Gai-jartzailea: Bertsozale Elkarteko gai-jartzaile taldea
Gai-emailea: Bernardo Mandaluniz
Gai-jartzailea:
Herriko Bertso Eskola
Gai-emailea: Jon Zaldua
Gai-emailea:
Laxaro Azkune
4.- Hona
hemen kokapen irizpideez esandakoa biltzen duen adibidea:
DONOSTIA
(2001-12-16)
Aurkezlea:
Mikel Taberna
Gai-jartzailea: Bertsozale Elkarteko gai-jartzaile taldea
Gai-emailea: Saroi Jauregi
A.
Mendiluze - M. Lujanbio
Gaia: Zuek
nortasun agiri edo identifikazio kartak zarete. Aitor, ENA edo Euskal
Nortasun Agiria zara, eta Maialen, Espainiako nortasun agiria. Biok zaudete
pertsona beraren karteran. Hiruna bertso, zortziko handian, Aitor hasita.
Neurria:
zortziko handia
Doinua: Ludi bizitza abesti gozoz I
A. Mendiluze:
Gaur bi agirik topo egin degu
baina zer demontre da hau?
Bistakoa da: bere buruan
aurretik eginak dirau.
Nahi ez duela heldu zaizkio
hainbat lege hainbat arau.
Zu jarrarazi egin zaituzte
eta ni berak jarri nau.
M. Lujanbio:
Baina bidea nik libre daukat
ta zuk bete-bete trabaz
ni gazteleraz inprimatua
eta zu berriz euskaraz...
Gure jabea beti dabil zu
beste baterako lagaz.
Argazkia ere muituta dezu
izango zuen dardaraz!
A. Mendiluze:
Biak batera zeuzkan ordea
dardara eta zentzuna.
Ni egitea izan da beraz
zurekiko erantzuna.
Nik azaltzen det jabeak duen
berearen maitasuna
zuk bere izena azaltzen dezu
ta nik bere nortasuna.
M. Lujanbio:
Biak patrika berean gaude
biak elkarren hurrean.
Ni zurekin ez baina zu zaude
nerekiko haserrean.
Zu nortasuna omen zerala
diozu modu errean.
Nortasuna ere galtzen du batek
goardia zibilen aurrean!
A. Mendiluze:
Goardia zibilen aurrean nahiz ta
susto bat duen hartua
ni atera nau nahiz eta izan
zuregatik galdetua.
Jarrera horrek ni indartzen nau
ta zeu zera kaltetua.
Indarra dezu baina horrela
kenduko dizut lekua.
M. Lujanbio:
Neri lekua kendu nahiean
al da zure jo ta kea?
Oraindik indar haundia daukat
beharko dezu tartea.
Nere aurpegiak sortarazten du
patxara eta pakea
zure aurpegiak irekitzen du
kalabozoko atea.
|