Bizi, ez iraun

II. BERTSOLARITZAREN OREKA ETA DESAFIOAK. TRADIZIOA IKUSPEGI SORTZAILETIK BIZI NAHIAN

1. Hainbat ezaugarri iradokitzaile

2. Zer kantatzen du bertsolariak?

3. Orekak eta erronkak. Zertarako dira sustraiak?

3.1. Norbere tradizioaren balioak aintzatetsi

3.2. Bizi, ez iraun

3.3 Garatzearen arriskua hartu

4. Garapenaren lau gako

III. BAT-BATEKO BERTSOAREN SORKUNTZA PROZESUA

IV. MARKO TEORIKO BERRI BAT

3.2 Bizi, ez iraun

Bertsolaritzaren mugimenduaren planteamendua ez da masa kulturaren ezaugarri guztiak mespretxagarriak direla eta bertsolaritzaren ezaugarri idiliko guztiei eutsi behar zaiela kosta ahala kosta. Ez du irudi hainbeste mendetan iraun duen euskaran eta bere kulturan jarrera hori dagoenik sakonean. Jarrera horiekin seguru asko ez bertsolaritza eta ez euskara ere ez lirateke biziko. Bertsolaritzak gaurkotasunean bizitzeko apustua egin du, gaurko errealitatean eta biharkoan.

Posible ote da, ordea, indarrean dauden joera eta baldintzetan funtzionatzearen eta nor izatearen arteko balantzari eustea? Non dago moldatzearen eta nortasunaren arteko oreka puntua?

Sekula agortzen ez den galdera da, sustrai luzedun kultura koxkorrek behintzat etengabe erantzun beharrekoa. Moldatzearen eta nortasunaren arteko oreka puntuaren galderak badu erantzun bat bederen: jarrera sortzailea. Oreka zail hori aurkitzeko bidelaguna, norbere tradizioa maitatzeak eta gaurko errealitatera zabaltzeak bien artean sortzen duen tentsio sortzailea da. Bertsolaritzari ere senak hori esaten diola dirudi.

Kapitulu honetako 1. atalean aipatzen diren bertsolaritzaren ezaugarriak eta aipatu gabe utzi diren beste batzuk ondare baliotsuak dira. Gaurko bertsolariek eta bertsolaritzaren mugimenduak jaso dute ondare hori; eta jasotzeaz gain garatzea eta gaurkotzea erabaki dute. Garatzeak eta gaurkotzeak, baina, moldatzea eta aldatzea esan nahi du, zentzua eta arrakasta izaten jarrai dezan (ez, ahal dela, zentzurik gabeko arrakasta) egungo kulturbide erdi-arrotz, konplexu eta aldakorretan.