Temako jarduna, bertsolaritzaren sustrai

3 Temako jarduna, bertsolaritzaren sustrai

Teman aritzea deitzen diogu bi bertsolarik bertsoak txandaka boteaz elkarrekin egiten duten jardunari. Litekeena da gai-jartzailerik ez izatea, eta bi bertsolarien lana da orduan saioa nondik nora eraman eta zer gairen inguruan aritu erabakitzea ere. Gai-jartzaile bat bada, bertsolari bakoitzari paper bat edo pertsonaia bat emango dio, eta bertsolariak arrazoiak aurkitu beharko ditu bereari eutsi eta aldi berean aurkariari eraso egiteko.

Teman aritzeko lehen bakarkarako aipatu dugun estrategia nagusia ez da aldatzen. Hots: bertsolariak bertsoaren bukaera pentsatuko du lehenik, bukaerarako gordeko du, eta hasieratik ekingo dio bertsoari. Bakarka ari denean bezalaxe eraikiko du bertsoa teman ari delarik. Baina teman beste bertsolari batekin egiten da, eta denbora gehiago izaten da bertsoa pentsatzeko. Bakarka ari denean bertsolariak ahalik eta azkarren pentsatuko du bukaera bat eta ahalik eta azkarren hasiko da kantuan. Bertso bat bota eta bigarrenarekin gauza bera egingo du. Ahalik lasterren pentsatu bukaera eta ahalik lasterren bota. Eta berdin hirugarrenarekin… Gainera bertso-saioaren haria bere kargu baino ez dago eta hiru bertsoen arteko koherentziari eustea beste lanik ez du izango. Zer esan duen badaki eta zer esango duen sumatzen ari da.

Teman ordea bi aritzen dira. Eta biak txandaka aritzean, orain artean aipatu ez ditugun bi alderdirekin egingo dugu topo:

• Aurkariaren arrazoibidea.

• Aurkaria kantuan ari dela norberak pentsatzeko duen denbora-tartea.

Teman, bertsolariak aurkariak esan dionari erantzun behar dio. Jakinekoa da hori. Aurkariaren arrazoiari jaramonik egin gabe ari den bertsolaria ez da ongi ari. Baina ez da aski ordea defentsarekin. Eraso ere egin behar da. Eta, aurkaria kantuan ari delarik, aski denbora izaten du bertsolariak hurrena kantatuko duen bertsoa pentsatzeko.

“Bertsoa pentsatuz joan” idatzi dugu eta baleko esamoldetzat daukagu. Aurkaria kantuan ari dela ezer ez pentsatzea ez da estrategiarik zuzenena. Baina ezta aurkaria kantuan ari delarik zerbait pentsatu eta aurkariak esan duenari jaramonik egin gabe, kosta ahala kosta, lehen pentsatu dugun hura botatzea ere! Askotan erdibideko aukera egiten du bertsolariak: lehenik, braustakoan aurkariaren bertsoari erantzun (puntu batean, bitan edo hirutan) eta ondoren horri aurkaria kantuan ari zela pentsatutakoa itsatsi.